“Hocam Hashimoto var, ne yapsam kilo veremiyorum.”

Bu cümleyi PCOS kadar sık duymaya başladım. Özellikle yıllardır diyet yapan, bir dönem kilo verip sonra yeniden alan, sürekli yorgun hisseden, sabahları şiş uyanan ve “Benim metabolizmam çalışmıyor galiba” diyen danışanlarda Hashimoto konusu mutlaka karşımıza çıkıyor.

Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroid bezine karşı tepki verdiği otoimmün bir durumdur. Zaman içinde tiroid hormon üretimi azalabilir ve hipotiroidi tablosu gelişebilir. Tiroid hormonları metabolizma hızı, enerji, bağırsak hareketleri, vücut ısısı, adet düzeni, kolesterol, ruh hali ve kilo yönetimiyle yakından ilişkilidir.

Ama burada önemli bir ayrım var: Hashimoto varsa kilo vermek imkansız değildir. Sadece süreç, klasik “az ye, çok hareket et” mantığından biraz daha dikkatli yönetilmelidir.

Hashimoto kilo vermeyi neden zorlaştırabilir?

Tiroid hormonları vücudun enerji kullanımını etkiler. Tiroid yavaşladığında bazı kişilerde şu tablo oluşabilir:

Gün içinde halsizlik
Daha kolay üşüme
Kabızlık
Cilt kuruluğu
Saç dökülmesi
Ödem hissi
Adet düzensizliği
Egzersize başlamakta zorlanma
Daha düşük günlük hareket
Tartıda yavaş ilerleme

Ama Hashimoto’da kilo verememenin tek nedeni tiroid değildir. Çoğu kişide tabloya insülin direnci, düşük kas kütlesi, D vitamini eksikliği, demir-B12 düşüklüğü, uyku bozukluğu, stres ve bağırsak hassasiyeti de eşlik eder.

Yani mesele sadece TSH değerinden ibaret değildir. Bütün tabloya bakmak gerekir.

Bu yüzden Hashimoto’da beslenme planı kişiye özel olmalıdır. Laboratuvar değerleri, ilaç kullanımı, enerji seviyesi, bağırsak düzeni, adet döngüsü ve yaşam tarzı birlikte değerlendirilmelidir. Bu konuda daha kişisel destek için Tiroid Hastalıklarında Beslenme sayfamı inceleyebilirsiniz.

“Tiroid ilacı kullanıyorum ama hâlâ kilo veremiyorum” neden olur?

Tiroid ilacı kullanmak önemli olabilir; ama tek başına her şeyi çözmeyebilir. Çünkü kilo verme süreci sadece tiroid hormonundan oluşmaz.

En sık gördüğüm nedenler şunlar:

İlaç yanlış zamanlanıyor olabilir

Levotiroksin kullanan kişilerde ilaç genellikle aç karnına alınır ve kahve, süt, demir, kalsiyum, magnezyum gibi bazı takviyelerle aynı anda alınması emilimi etkileyebilir. Bu konuyu mutlaka doktorunuzla konuşmalısınız. “Ben ilacımı içiyorum” demek yeterli değildir; doğru zamanlama da önemlidir.

Kalori çok düşürülmüş olabilir

Hashimoto’da bazı kişiler panikle çok düşük kalorili diyetlere başlar. İlk başta tartı düşer gibi olur ama sonra enerji azalır, kabızlık artar, hareket düşer ve süreç tıkanır. Tiroid hassasiyeti olan kişilerde çok agresif diyetler genellikle sürdürülebilir olmaz.

Protein yetersiz olabilir

Yetersiz protein kas kaybını artırabilir. Kas kütlesi düştükçe metabolik kapasite de düşer. Hashimoto’da hedef sadece kilo vermek değil, kası koruyarak yağ kaybetmektir.

İnsülin direnci eşlik ediyor olabilir

Hashimoto ve insülin direnci birlikte görülebilir. Eğer yemekten sonra uyku hali, tatlı isteği, sık acıkma ve bel çevresi yağlanması varsa sadece tiroid değil, kan şekeri dengesi de değerlendirilmelidir. Bu konuda İnsülin Direnci Nasıl Kırılır? yazımı da okuyabilirsiniz.

Hashimoto’da glutensiz beslenmek şart mı?

Bu konu çok soruluyor.

Kısa cevap: Her Hashimoto hastası glutensiz beslenmek zorunda değildir.

Eğer kişide çölyak hastalığı varsa glutensiz beslenme tıbbi olarak gereklidir. Çölyak yok ama gluten tüketince belirgin şişkinlik, ishal/kabızlık, karın ağrısı, beyin sisi veya cilt şikayetleri oluyorsa bireysel tolerans değerlendirilir.

Ama “Hashimoto var, herkes gluteni tamamen kesmeli” demek doğru değildir. Gereksiz kısıtlamalar bazen kişinin beslenmesini daha stresli ve sürdürülemez hale getirir.

Benim yaklaşımım şu: Önce tabloya bakalım. Çölyak var mı? Bağırsak şikayeti var mı? Kişi glutenli besin tükettiğinde semptom artıyor mu? Günlük beslenmede zaten çok fazla beyaz un, paketli ürün ve hamur işi mi var?

Çoğu zaman sorun glutenin kendisinden çok; simit, poğaça, börek, beyaz ekmek, bisküvi ve paketli ürün ağırlıklı beslenme oluyor. Bunları azaltmak zaten kan şekeri, bağırsak ve kilo yönetimi açısından faydalı olabilir.

İyot ve selenyum kullanmak gerekir mi?

Hashimoto’da en sık yapılan hatalardan biri, kan değerlerine bakmadan rastgele takviye başlamaktır.

İyot tiroid hormon üretimi için gereklidir. Ama Hashimoto gibi otoimmün tiroid hastalıklarında fazla iyot bazı kişilerde tabloyu kötüleştirebilir. Özellikle yosun, kelp, yüksek doz iyot damlaları ve kontrolsüz tiroid destek ürünleri konusunda dikkatli olmak gerekir.

Selenyum da tiroid fonksiyonlarıyla ilişkili önemli bir mineraldir. Balık, yumurta, et, hindi, kuru yemişler ve bazı tahıllar selenyum içerebilir. Ancak selenyum takviyesi de “ne kadar çok, o kadar iyi” mantığıyla kullanılmamalıdır.

Ben takviye konusunda netim: Eksiklik, ihtiyaç ve güvenli doz değerlendirilmeden başlanmamalı. Tiroidde özellikle iyot, selenyum, D vitamini, demir, B12, çinko ve magnezyum birlikte düşünülmelidir.

D vitamini düşükse kilo verme süreci de dolaylı olarak zorlanabilir. Bu konuyu D Vitamini Eksikliği ve Kilo Verme yazımda detaylı anlatmıştım.

Hashimoto’da nasıl beslenmeli?

Hashimoto için tek bir diyet listesi yoktur. Ama genel prensipler oldukça nettir.

Benim önemsediğim temel yapı şu:

Her öğünde yeterli protein
Lifli karbonhidratlar
Zeytinyağı, avokado, ceviz gibi kaliteli yağlar
Renkli sebzeler
Yeterli su
Kan şekerini zıplatmayan öğün düzeni
Bağırsak hassasiyetine göre kişisel tolerans
Aşırı kısıtlamadan uzak, sürdürülebilir plan

Örneğin kahvaltıda sadece kahve ve birkaç galeta ile güne başlamak çoğu Hashimoto danışanında iyi çalışmaz. Daha dengeli bir kahvaltı; yumurta, peynir veya yoğurt gibi protein kaynakları, yeşillik, zeytin/avokado/ceviz gibi kaliteli yağlar ve kişiye uygun miktarda tam tahıllı ya da glutensiz bir karbonhidrat içerebilir.

Öğle ve akşam yemeklerinde de tabağın yarısı sebze, dörtte biri protein, dörtte biri kaliteli karbonhidrat olacak şekilde plan yapmak çoğu kişi için iyi bir başlangıçtır.

Günlük ihtiyacınızı kabaca görmek için Günlük Kalori İhtiyacı Hesaplama aracından faydalanabilirsiniz.

Hashimoto’da kilo vermek için en sık yapılan hatalar

Sürekli detoks yapmak

Hashimoto’da zaten enerji düşükken çok düşük kalorili detokslar kişiyi daha yorgun hale getirebilir.

Karbonhidratı tamamen kesmek

Karbonhidrat kalitesi ve miktarı kişiye göre ayarlanmalıdır. Tamamen kesmek bazı kişilerde tatlı krizini, kabızlığı ve sürdürülemezliği artırabilir.

Sadece takviyeye odaklanmak

D vitamini, selenyum, magnezyum konuşalım; ama uyku, protein, hareket ve stres yoksa takviye tek başına mucize yaratmaz.

İlacı kahveyle almak

Kahve, süt, demir-kalsiyum takviyeleri ve bazı besinler tiroid ilacının emilimini etkileyebilir. İlaç zamanlaması mutlaka hekim önerisine göre düzenlenmelidir.

Tartıya fazla takılmak

Hashimoto’da ödem, kabızlık ve döngüsel hormonal değişimler tartıyı etkileyebilir. Her artışı yağ artışı gibi okumamak gerekir. Bu konuyu Kilo Vermek İçin Kalori Açığı Yetmez yazımda da anlatmıştım.

Diyetisyen notu

Hashimoto’da kilo verememek çoğu zaman irade eksikliği değildir. Bedenin yavaşlamış, yorulmuş veya yanlış desteklenmiş olabilir.

Ama bu, “Ben Hashimoto’yum, artık kilo veremem” anlamına da gelmez.

Doğru ilaç takibi, doğru beslenme planı, yeterli protein, kan şekeri dengesi, bağırsak düzeni, stres yönetimi ve sürdürülebilir hareket ile süreç toparlanabilir.

Benim için Hashimoto’da hedef sadece tartıyı düşürmek değil. Kişinin enerjisini artırmak, kabızlığı azaltmak, ödem hissini yönetmek, kan şekerini dengelemek ve bedeniyle savaşmadan ilerlemesini sağlamaktır.

Kişisel tahlilleriniz ve yaşam düzeninize göre planlama yapmak isterseniz Online Diyetisyen hizmetim üzerinden bana ulaşabilirsiniz.

Sonuç

Hashimoto’da kilo vermek zorlaşabilir ama imkansız değildir. Tiroid hormonları metabolizmayı etkiler; fakat kilo verme sürecinde insülin direnci, D vitamini, demir-B12, bağırsak sağlığı, uyku, stres ve kas kütlesi de en az tiroid kadar önemlidir.

Glutensiz beslenme herkese şart değildir. İyot ve selenyum gibi takviyeler de rastgele kullanılmamalıdır. En doğru yaklaşım; kan değerlerine, semptomlara ve yaşam düzenine göre kişiselleştirilmiş bir beslenme planıdır.

Hashimoto’da bedeninize daha fazla baskı yapmak yerine, onu daha doğru desteklemek gerekir.

Sağlıklı ve dengeli günler dilerim.

Diyetisyen Serpil Öztürk

Sıkça Sorulan Sorular

Hashimoto’da kilo vermek neden zorlaşır?

Tiroid hormonları enerji kullanımı, bağırsak hareketleri, ödem, yorgunluk ve metabolizma üzerinde etkilidir. Ancak kilo verme zorluğu çoğu zaman insülin direnci, düşük kas kütlesi, D vitamini eksikliği ve uyku-stres dengesiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Hashimoto hastaları glutensiz beslenmeli mi?

Çölyak hastalığı varsa glutensiz beslenme şarttır. Ancak her Hashimoto hastası için otomatik olarak glutensiz beslenme gerekmez. Kişisel tolerans ve bağırsak belirtileri değerlendirilmelidir.

Hashimoto’da iyot kullanılır mı?

İyot tiroid için gereklidir ama Hashimoto’da fazla iyot bazı kişilerde olumsuz etki yapabilir. Yüksek doz iyot veya kelp gibi takviyeler doktor kontrolü olmadan kullanılmamalıdır.

Hashimoto’da selenyum işe yarar mı?

Selenyum tiroid fonksiyonlarıyla ilişkilidir; ancak takviye ihtiyacı kişiye göre değişir. Beslenme, kan değerleri ve hekim değerlendirmesi dikkate alınmalıdır.