“Hocam maden suyu ödem atar mı?”

Bu soru özellikle yaz aylarında, regl öncesi dönemde, spordan sonra ya da tartıda bir anda 1 kilo fazla görünce çok geliyor. Hatta bazen danışanlarım şöyle söylüyor:

“Dün akşam tuzlu yedim, sabah şiş uyandım. Bir maden suyu içsem iner mi?”

Maden suyu kötü bir içecek değil. Hatta doğru kişide, doğru miktarda, sade formuyla gayet iyi bir seçenek olabilir. Ama sosyal medyada anlatıldığı gibi “ödem söken”, “yağ yakan”, “göbeği indiren” sihirli bir içecek de değil.

Burada asıl mesele şu: Ödem neden oluştu? Siz hangi maden suyunu içiyorsunuz? Tansiyon, böbrek, mide ya da bağırsak hassasiyetiniz var mı?

Çünkü maden suyu bazı kişilerde iyi gelirken, bazı kişilerde şişkinliği artırabilir.

Kısa cevap: Maden suyu ödem atmaz, sıvı-mineral dengesini destekleyebilir

Maden suyunu “ödem attırıcı” gibi düşünmek doğru değil. Ödem, sadece “su içtim, maden suyu içtim” diye çözülen basit bir konu değildir.

Vücutta su tutulmasının birçok nedeni olabilir:

Fazla tuz tüketimi
Yetersiz su içmek
Regl öncesi hormonal değişimler
Uykusuzluk
Stres
Hareketsizlik
Uzun süre oturmak
Karbonhidratı birden artırmak
Alkol tüketimi
Bazı ilaçlar
Böbrek, kalp veya tiroid problemleri

Maden suyu, içeriğindeki mineraller nedeniyle sıvı-elektrolit dengesine küçük bir katkı sağlayabilir. Ama ödemin kök nedeni yüksek sodyum, kötü uyku, düşük hareket veya hormonal dalgalanma ise tek başına maden suyu içmek mucize yaratmaz.

Yüzde şişkinlik, sabah ödemi ve inflamasyon konusunu daha detaylı anlattığım yüz şişkinliği ve ödem yazımı da okuyabilirsiniz.

Maden suyu ile soda aynı şey mi?

Günlük dilde çoğu kişi soda ve maden suyunu aynı anlamda kullanıyor. Ama aslında aynı şey değiller.

Maden suyu, yer altı kaynaklarından çıkan ve doğal olarak mineral içeren sudur. İçeriğinde sodyum, bikarbonat, magnezyum, kalsiyum, potasyum gibi mineraller bulunabilir.

Soda ise genellikle karbondioksit eklenmiş sudur. Mineral içeriği maden suyu gibi doğal ve zengin olmak zorunda değildir.

Bu yüzden “maden suyu içiyorum” derken etikete bakmak gerekir. Çünkü her maden suyunun sodyum, magnezyum ve bikarbonat miktarı aynı değildir.

Türkiye’de doğal mineralli suların etiketinde sodyum, potasyum, magnezyum, kalsiyum, bikarbonat gibi değerlerin yer alması gerekir. Yani aslında ihtiyacınız olan bilgi şişenin arkasında yazıyor. Sadece okumak gerekiyor.

Maden suyu şişkinlik yapar mı?

Evet, yapabilir.

Maden suyu gazlı olduğu için bazı kişilerde geğirme, karında basınç, şişkinlik ve gaz hissini artırabilir. Özellikle hızlı içildiğinde veya yemekle birlikte çok miktarda tüketildiğinde bu etki daha belirgin olabilir.

Şu kişilerde maden suyu şişkinliği artırabilir:

IBS olanlar
SIBO şüphesi olanlar
Reflü veya gastrit yaşayanlar
Yemekten sonra karında basınç hissedenler
Gazlı içeceklere hassas olanlar
Çok hızlı yemek yiyenler
Gün içinde zaten yoğun şişkinlik yaşayanlar

Bu yüzden “maden suyu şişkinliği indirir” cümlesi herkes için doğru değil. Bir kişide rahatlatır, başka bir kişide karnı daha da şişirebilir.

Gün içinde karnınız sabah daha düzken akşama doğru belirgin şişiyorsa SIBO ve gün içinde artan şişkinlik yazımı okumanızı öneririm.

Maden suyu kilo verdirir mi?

Hayır. Maden suyu yağ yakmaz.

Sade maden suyu kalorisizdir. Bu açıdan şekerli içecekler, meyve suları veya gazlı şekerli içecekler yerine tercih edildiğinde daha iyi bir seçim olabilir. Ama bu, maden suyunun doğrudan kilo verdirdiği anlamına gelmez.

Kilo vermeyi belirleyen ana faktörler şunlardır:

Günlük enerji dengesi
Protein alımı
Lif tüketimi
Uyku kalitesi
Hareket
Kan şekeri dengesi
Stres yönetimi
Sürdürülebilir öğün düzeni

Maden suyu bunların yerine geçmez.

Tartıda bir günde 1 kilo artış gördüğünüzde bu çoğu zaman yağ değildir. Tuz, karbonhidrat, regl dönemi, bağırsak doluluğu veya uykusuzluk nedeniyle su tutmuş olabilirsiniz. Bu yüzden her tartı artışını “kilo aldım” diye yorumlamak doğru olmaz.

Kilo verme sürecinizi daha doğru okumak için Günlük Kalori İhtiyacı Hesaplama aracından faydalanabilirsiniz.

Sodyum meselesi: Her maden suyu aynı değil

Maden suyu konuşurken en çok atlanan konu sodyumdur.

Bazı maden sularının sodyum içeriği düşüktür, bazılarının ise belirgin şekilde daha yüksektir. Eğer gün içinde zaten tuzlu besleniyorsanız, turşu, zeytin, peynir, paketli ürün, salamura gıda veya dışarıdan yemek tüketiminiz fazlaysa yüksek sodyumlu maden suyu sizin için iyi bir fikir olmayabilir.

Çünkü fazla sodyum vücudun su tutmasına katkıda bulunabilir. Bu da bazı kişilerde ödem, tansiyon yüksekliği ve şişkinlik hissini artırabilir.

Dün akşam çok tuzlu yediyseniz, sabah yüksek sodyumlu maden suyunu “ödem atmak” için içmek çok mantıklı olmayabilir. O gün daha çok su içmek, potasyumdan zengin sebze-meyve tüketmek, yürüyüş yapmak ve tuzu azaltmak daha iyi çalışır.

Kimler maden suyunda dikkatli olmalı?

Maden suyu çoğu sağlıklı kişi için makul miktarda güvenli olabilir. Ama bazı durumlarda dikkatli olmak gerekir.

Şu kişiler maden suyunu düzenli tüketmeden önce etiket okumalı ve gerekirse doktoruna danışmalıdır:

Hipertansiyonu olanlar
Böbrek hastalığı olanlar
Kalp yetmezliği veya sıvı kısıtlaması olanlar
Sodyum kısıtlı diyet yapanlar
Reflü, gastrit veya mide yanması yaşayanlar
IBS veya SIBO nedeniyle gaz-şişkinlik yaşayanlar
Hamilelikte tansiyon takibi gerekenler

Özellikle böbrek, tansiyon veya kalp hastalığı olan kişilerde “doğal” diye sınırsız tüketim doğru değildir.

Meyveli maden suyu masum mu?

Burada da etiket önemli.

Sade maden suyu ile şekerli veya aromalı maden suyu aynı şey değildir. Bazı meyveli maden sularında şeker, tatlandırıcı, aroma veya asit düzenleyici bulunabilir. Bu ürünler su yerine geçmez.

Eğer maden suyu içecekseniz en sade olanı tercih etmek daha mantıklı. Lezzet katmak istiyorsanız içine limon dilimi, nane veya birkaç parça meyve ekleyebilirsiniz.

Ama “detoks içeceği” haline getirip içine sürekli limon, sirke, tuz, tatlandırıcı veya şurup eklemek gereksizdir. Basit tutmak çoğu zaman daha iyidir.

Spordan sonra maden suyu içilir mi?

Terlediğiniz bir egzersizden sonra sıvı ve mineral kaybı olur. Bu durumda sade maden suyu bazı kişiler için iyi bir seçenek olabilir.

Ama burada da antrenmanın tipi önemli. 20 dakikalık hafif yürüyüşten sonra özel bir elektrolit desteği şart değildir. Su yeterli olabilir.

Uzun süreli terleme, sıcak hava, yoğun egzersiz veya fazla sıvı kaybı varsa maden suyu daha anlamlı hale gelebilir. Yine de spor sonrası toparlanmada tek mesele mineral değildir. Protein, karbonhidrat, uyku ve genel beslenme düzeni de önemlidir.

Dengeli öğün fikirleri için Sağlıklı Yemek Tarifleri sayfasına göz atabilirsiniz.

Regl öncesi maden suyu ödemi azaltır mı?

Regl öncesi dönemde ödem artabilir. Bu tamamen gerçek bir durumdur. Hormon değişimleri, uyku, stres, karbonhidrat isteği ve tuzlu yeme eğilimi birleşince kişi kendini daha şiş hissedebilir.

Ama regl öncesi ödemde maden suyu tek başına çözüm değildir. Hatta yüksek sodyumlu bir maden suyu, tuzlu beslenmeyle birleşirse bazı kişilerde şişkinliği artırabilir.

Bu dönemde daha işe yarayan temel adımlar şunlardır:

Tuzlu ve paketli ürünleri azaltmak
Yeterli su içmek
Potasyumdan zengin sebzeleri artırmak
Kahveyi abartmamak
Proteinli öğünler yapmak
Hafif yürüyüş eklemek
Uykuyu toparlamak

Regl öncesi tatlı isteği ve ödemi daha detaylı anlattığım PMS tatlı krizi yazımı da okuyabilirsiniz.

Diyetisyen notu

Ben maden suyunu yasaklanacak bir içecek olarak görmüyorum. Ama “ödem attıran içecek” diye de konumlandırmıyorum.

Bir danışanımda sade maden suyu, özellikle sıcak havalarda ve terleme sonrası iyi bir destek olabilir. Başka bir danışanımda ise aynı maden suyu reflüyü, geğirmeyi veya karın şişliğini artırabilir.

Bu yüzden cevabım hep aynı yere geliyor: Önce kişiye bakalım.

Tansiyonunuz nasıl? Böbrek fonksiyonlarınız normal mi? Günlük tuz tüketiminiz yüksek mi? Gazlı içecekler sizi şişiriyor mu? Regl öncesi mi, yoksa her gün mü ödem hissediyorsunuz? Şişkinlik karında mı, yüzde mi, bacaklarda mı?

Bu soruların cevabı olmadan “her gün maden suyu için” demek de doğru değil, “asla içmeyin” demek de doğru değil.

Kilo verme, ödem ve şişkinlik sürecinizi kişisel olarak değerlendirmek isterseniz Online Diyetisyen hizmetim üzerinden destek alabilirsiniz.

Sonuç

Maden suyu ödem atar mı sorusunun net cevabı şu: Maden suyu doğrudan ödem attırmaz. Ama sade, uygun mineral içeriğine sahip bir maden suyu, doğru kişide sıvı-elektrolit dengesine destek olabilir.

Kilo verdirmez, göbek eritmez, detoks yapmaz. Gazlı olduğu için bazı kişilerde şişkinliği artırabilir. Sodyum içeriği yüksekse tansiyon, böbrek ve ödem problemi olan kişilerde dikkatli tüketilmelidir.

Maden suyunu mucize gibi değil; sade, etiketine bakılarak seçilen, ara sıra kullanılabilecek bir içecek gibi görmek en sağlıklı yaklaşım.

Sağlıklı ve dengeli günler dilerim.

Diyetisyen Serpil Öztürk

Sıkça Sorulan Sorular

Maden suyu ödem atar mı?

Maden suyu doğrudan ödem attırmaz. Sıvı ve mineral dengesine küçük bir destek sağlayabilir ama ödemin nedeni fazla tuz, uykusuzluk, hormonlar veya hastalıklar olabilir.

Maden suyu kilo verdirir mi?

Hayır. Sade maden suyu kalorisizdir ama yağ yakmaz. Şekerli içeceklerin yerine tercih edilirse kalori azaltmaya yardımcı olabilir.

Maden suyu şişkinlik yapar mı?

Evet, bazı kişilerde gazlı yapısı nedeniyle geğirme, karında basınç ve şişkinlik yapabilir. IBS, SIBO, reflü ve gastrit yaşayan kişiler dikkatli olmalıdır.

Her gün maden suyu içilir mi?

Sağlıklı kişilerde sade maden suyu makul miktarda tüketilebilir. Ancak tansiyon, böbrek, kalp, mide veya şişkinlik problemi olan kişiler etiketi okumalı ve gerekirse uzmana danışmalıdır.